Obsesif-Kompulsif Bozukluk Nedir?

DSM-5’e göre takıntılar (obsesyonlar); kimi zaman zorla ve istenmeden geliyor gibi yaşanan, çoğu kişide belirgin bir kaygı ya da sıkıntıya neden olan, yineleyici düşüncelerdir. Kişi bu düşüncelere aldırmamaya ya da bunları bir zorlantıyı yerine getirerek baskılamaya çalışır. Zorlantılar (kompulsiyonlar) ise kişinin takıntısına tepki olarak, katı bir biçimde uyulması gereken kurallara göre yapmaya zorlanmış gibi hissettiği yinelemeli davranışlardır. Bu davranışlar, yaşanan kaygı ya da sıkıntıdan korunma, azaltma amacıyla yapılır.

Takıntılar kişinin günde bir saatten çok zamanını alır. Kişiyi sıkıntılı hissettirir. Okulu, sosyal ilişkileri, arkadaşlıkları olumsuz yönde etkiler. Takıntının temel özelliği aynı fikri defalarca düşünmektir ve bunu tekrarlayıcı davranışlar takip eder. Takıntılı düşünceler hayal, fikir, şiddetli istekler iken takıntılı davranışlar bir hareket biçimidir. İsteklerin şiddetini azaltma amacıyla tekrarlayıcı şekilde gerçekleştirilir. Kişi, duyduğu endişe ve üzüntüyü bastırmak ister. Bu ayinsi davranışlar yapıldığında kendini iyi hisseder.

Takıntılı Düşünce Tipleri

• Bulaşma/kirlenme
• Tekrarlayan şüpheler (kapıyı, ocağı açık bırakma endişesi, prizleri, anahtarları kontrol etme)
• Kesinlik isteği (bir şeyi yapıp yapmadığından emin olma isteği)
• Simetri (bir şeylerin belirli sırada ve uygun biçimde yapılması)
• Dürüstlük
• Kararsızlık (doğru hissedene kadar karar verememe) Takıntılı Davranış Tipleri
• Yıkama/temizleme
• Kontrol etme
• Sorma, söyleme, itiraf etme
• Sayma
• Düzenleme/ayarlama
• Başkalarından onay alma
• Depolama/biriktirme Takıntı ile İlişkili Diğer Bozukluklar; Beden Algısı Bozukluğu (Vücut Dismorfik Bozukluğu): Dış görünümünde, başkalarınca görünmeyen, önemsenmeyecek kusurları algılama olarak açıklanabilir. Kişi bu bozuklukta; aynaya bakıp durma, aşırı süslenip boyanma, derisini yolma, kendini başkalarıyla kıyaslama gibi yinelemeli davranışlarda bulunur. Biriktiricilik Bozukluğu: Kişi gerçek değeri ne olursa olsun, sahip olduklarını elden çıkarmakta güçlük çeker. Bu nesneler birikir ve yaşam alanlarını kaplar, yığılır, kullanım amaçlarından

uzaklaşır. Trikotillomani (Saç Yolma Bozukluğu)

Saç yitimi ile sonuçlanabilecek biçimde kişinin sürekli olarak kendi saçını yolması şeklinde açıklanır. Deri Yolma Bozukluğu: Deride yaralanmayla sonuçlanan yineleyici davranıştır. Takıntıların üstesinden gelmek için pek çok strateji ve teknik vardır. Bilişsel-Davranışçı Tedavi Araştırmalar, takıntı tedavisine yönelik en faydalı yaklaşımlardan birinin bilişsel-davranışçı tedavi (BDT) olduğunu göstermektedir. BDT; takıntının üç kısmı olduğunu söyler: beden, düşünceler ve davranışlar.

Nasıl sakinleşeceğinizi, rahatlayacağınızı, takıntılara karşı çıkacağınızı, endişelere hükmetmeyi, düşüncelerinizi mantıklı olana yönlendireceğinizi öğretmeye yardımcı olur. Maruz Kalma/Tepki Kaçınması Korkularla yüzleşmenin bir yoludur. Örneğin, eğer mikroplar tarafından kirletildiğinizi düşünüp endişe duyuyorsanız ve sık sık ellerinizi yıkıyorsanız, maruz kalma tedavisinde kapı koluna dokundurulur ve ellerin yıkanmaması istenir. Üst Bilişsel Tedavi Düşünceleriniz ile olan ilişkiniz ve ne düşündüğünüz yerine nasıl düşündüğünüz üzerine yoğunlaşan bilişsel bir tedavidir.

Dikkat Eğitimi Tekniği

dikkatinizi aynı anda birden fazla şey arasında nasıl paylaştıracağınız konusunda yardımcı olur.

Bağımsız Dikkatlilik Tekniği

düşüncenizin, yalnızca bir düşünce olduğunu göreceksiniz. Takıntılara karşı daha az tepki göstermede yardımcı olur. Dikkatlilik Kendiniz ve düşüncelerinizin tam olarak farkında olma halidir. Dikkatlilik, düşüncelerinizden ayrılıp şu ana odaklanmanıza yardımcı olur. Anda kaldığınızda, iyi olduğunuzun farkına varacaksınız. İlaç Tedavisi Beyinde seratonin miktarını arttıran ve takıntı belirtilerini iyileştiren ilaçlar kullanılabilir. Tek başına ilaç tedavisi yerine bilişsel-davranışçı terapi ve ilaç tedavisini birlikte almak daha faydalı olabilmektedir. Girişken Olmak Harekete geçme, bir sorunu belirleme ve çözüm üretme odaklı olduğunuzda takıntılarla baş etmek kolaylaşacaktır. Size İnanan Diğer Kişilerden Destek Alın Anne babalar, çocuklar, diğer aile üyeleri, yakın arkadaşlar size büyük destek sunabilir. Güvendiğiniz, kendinizi rahat hissettiğiniz bir veya iki kişiyi seçip onlarla konuşarak rahatlamayı deneyebilirsiniz. Bu takıntılarla yüzleşmenin ilk adımı olabilir.